Makaleler

İhmal edildiğinde İşletmeleri Zora Sokan 15 Uygulama

işletme yönetimi

1- Denkleştirme Süresi

4857 sayılı İş Kanununa göre: “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.”

Maddede ki “bu halde” ibaresinden; uygulamanın yalnızca böyle olması gerektiği, başka biçimde olamayacağı anlaşılmalıdır. Yani,

  • Denkleştirme süresi iki ayı (toplu sözleşmeyle dört ayı) geçemez.
  • Denkleştirme süresinde günlük çalışma 11 saati geçemez.
  • Denkleştirme süresinde haftalık çalışma ortalama 45 saati geçemez.

Örneğin, bir işyerinde taraflar anlaşarak, işçinin ilk 4 hafta 60 saat ve sonraki 4 hafta 30 saat çalışmama konusunda anlaşmışlarsa, ortalama haftalık çalışma süresi 45 saat aşılmamış olacağı için denkleştirme uygulaması yasaya uygundur.

Denkleştirmenin işyerinin genelinde uygulanması zorunluluğu yoktur. İşçilerin tamamına veya bir kısmına uygulanabilir. Her işçi için farklı denkleştirme zamanı ve süresi belirlenebilir.

Denkleştirme için onayı gereklidir. Bu onayın işçi işe başlarken alınması uygundur. İş sözleşmesine bir madde eklenebilir veya ayrıca bir belge düzenlenebilir. Denkleştirmenin ne zaman ve nasıl olacağına işveren karar verir. Bunun için işçinin onayına gerek yoktur.

KIDEM TAZMİNATI HESAPLAMA

kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı işçilerin çalışma süreleri ve iş sözleşmelerinin sona erme nedenlerine bağlı olarak kendilerine sağlanan bir haktır. 

Kıdem tazminatı işçinin çalışma süresi, iş sözleşmesinin fesih nedeni ve almakta olduğu ücret dikkate alınarak iş sözleşmesinin fesih tarihinde kendisine belirli tutarlarla bir tazminat ödenmesidir. 

İşçilerin kıdemleri, iş sözleşmelerinin devam etmiş veya aralıklarla yeniden yapılmış olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki iş sözleşmeleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır.

İşçinin iş yerinde fiilen çalışmaya başladığı tarih en az bir yıllık sürenin başlangıcıdır. Tarafların iş ilişkisi kurulması yönünde varmış oldukları ön anlaşma bu süreyi başlatmaz. 
4857 sayılı iş kanununa tabi olmaksızın çalışanların, örneğin çırakların çalışma süreleri kıdem tazminatına esas alınacak süre yönünden değerlendirilemeyecektir.
İşçinin kıdem hakkı bakımından aranan en az bir yıllık süre, derhal fesihlerde feshin bildirildiği anda sona erer. Kural olarak fesih bildirimi muhataba ulaştığı anda sonuçlarını doğur. Bildirimli fesihler yönünden ise ihbar öneli süreye dâhil edilir.

İşçinin iş yerinde çalıştığı sırada almış olduğu istirahat raporları kıdem süresinden indirilmez. Ancak, işçinin çalıştığı sırada bir defada ihbar önelini 6 hafta aşan istirahat raporu süresinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınamayacağı, kararlılık kazanmış Yargıtay uygulamasıdır.

İşçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler de, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Örneğin ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz.
2822 sayılı yasanın 42. maddesinin 5. fıkrası uyarınca grev ve lokavtta geçen süreler kıdem süresine eklenemez. Tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreler de kıdem tazminatına esas sürede dikkate alınmaz.

MAAŞ BORDROSU HESAPLAMA

bordro hesaplama

BORDRO NEDİR?

İşçilerin elde ettikleri ücretler, onların gelirleridir ve vergiler, sigorta primleri gibi bazı kesintilere tabidir.  İşletmeler her ay işçilerini, elde ettikleri ücretleri ve bunlardan yapılan kesintileri gösteren listeler (tek tek ve/veya toplu) düzenlemekle yükümlüdürler. Bu listelere bordro diyoruz.     

Maaş bordrosu, işçileri tek tek bilgilerinin olduğu ücret bordrosu hesaplama pusulası şeklinde ve işletmenin bütününü bölüm bölüm veya toplu olarak gösteren listeler şeklinde olmalıdır.

İşletmenin bölüm bölüm veya topluca gösteren liste şeklinde maaş bordroları düzenlemek yasal zorunluluk olmamasına rağmen, şirket kaşesi ve yetkilinin imzası ile resmi evrak niteliği kazanır. Dolayısıyla içerisinde ki bilgilerin doğru ve tam olması gerekir!

5.12.2017 tarih ve  Sayı : 30261 Resmi Gazetede yayınlanan SOSYAL SİGORTA İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK ile, bordro ve ilgili evrakın ve bunlara dayanarak düzenlenecek beyannamelerin gerçeğe aykırı olması halinde yapılacak işleme açıklık getirilmiştir. “Kanuna göre Kuruma verilmesi gereken belge, bildirge ve beyannamelerin, daha az prim ödemek, yararlanamayacağı sigorta prim teşvik, destek veya indirimlerinden yararlanmak veya daha fazla yararlanmak, özel nitelikteki inşaat işleri ve ihale konusu işlerde asgari işçilik tutarını tamamlamak, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, genel sağlık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından  haksız menfaat sağlamak gibi amaçlarla kasten gerçeğe aykırı olarak düzenlendiğinin tespit edilmesi halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 204 üncü, 206.ncı ve 207.nci maddeleri kapsamında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulur. “

Bordro yasal zorunluluk olarak, aylık düzenlenmelidir. İşçi ücretleri aylıktan daha uzun süreyle belirlenemez. Daha kısa süreli örneğin haftalık, günlük, saatlik vs. belirlendiği durumlarda ilgili ayda hakedilen ücretler tek bordroda gösterilir.

FAZLA MESAİ VE MESAİ HESAPLAMA

fazla mesai 4857 Sayılı İş Kanunumuza 41. Maddesine göre, haftalık çalışma süresi 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla mesai sayılır.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda, bu çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar ise fazla sürelerle çalışma sayılır.

Fazla çalışmanın her saati için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen tutarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Fazla sürelerle çalışmalarda her bir saat fazla mesai için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen hallerde, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla mesai saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu yolla bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin, yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası fazla sürelerle çalışma ücretidir.

Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, 4857 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca zorunlu nedenlerle ve 43. maddesi uyarınca olağanüstü hallerde, haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir.